Redefining the Principle of Legalism (Article 7 of the Constitution) Towards ‘The Bogus Rule of Law’ in Poland After 13 December 2023

Authors

DOI:

https://doi.org/10.55073/2025.2.215-237

Keywords:

rule of law, legal order, irremovability of judges, fighting democracy, repressive tolerance, bogus rule of law

Abstract

The principle of legalism is the base of every democratic state system. There is no modern state without this vital rule. ‘Breaking the law by public authorities undermines a whole idea of the law as a system of binding standards of conduct’, as the Constitutional Tribunal said. That is why the principle of legalism is relevant for a society that claims to create a state of law.

The principle of legalism predicates that ‘the organs of public authority shall function on the basis of, and within the limits of, the law’, as the Polish Constitution predicts.

How does this principle look like in practice? Are the Polish authorities indeed complying with it?

The shift of political power should be a typical phenomenon in a democratic state of law but in Poland, after the 2023 elections, it seems like an undermining of the constitutional order with a hurried ‘takeover’ of individual institutions and revanchism. Illegal acquisitions of public media and the National Prosecutor’s Office, undermining of the National Council of Judiciary, the Constitutional Tribunal, the Supreme Court and the judges appointed since 2018, the dismissal of court authorities in violation of laws, harassment of judges with criminal proceedings, problems with correct law making and wide-ranging plans to dismiss judges could mean are observing an illegal attempt to change the political system of the state.

Although it takes place under the banner of the fight for restoring the rule of law, it is in fact a break with classically understood legalism. As such, this study explains the ideological foundations of such actions and whether they have been planned.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Auzbiter, M. (2024) ‘Trybunał Konstytucyjny wstrzymał działania Adama Bodnara ws. Bar-skiego i PK’, Rzeczpospolita, 15 January [Online]. Available at: https://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art39698111-trybunal-konstytucyjny-wstrzymal-dzialania-adama-bodnara-ws-barskiego-i-pk#:~:text=Prawnicy.%20PK%20nie%20zgadza%20si%C4%99%20z%20odwo%C5%82aniem%20Barskiego (Accessed: 5 August 2025).

Banaszak, B. (2004) Prawo konstytucyjne. Warszawa: C. H. Beck.

Bobek, M., Bodnar, A., von Bogdandy, A., Sonnevend, P. (2023) Transition 2.0. Re-establishing Constitutional Democracy in EU Member States. Baden-Baden: Nomos; https://doi.org/10.5771/9783748914938.

Bodnar, A. (2022) ‘Słabsi czy mniej zamożni często nie mogą sobie pozwolić na luksus wymiaru sprawiedliwości’, Wyborcza, 14 October [Online]. Available at: http://www.wyborcza.pl/magazyn/7,124059,29016180,slabsi-czy-mniej-zamozni-czesto-nie-moga-sobie-pozwolic-na.html#:~:text=Niestety%20ci%20słabsi,%20mniej%20zamożni%20czy%20gorzej%20ustosunkowani (Accessed: 5 August 2025).

Broński, G. (2024) ‘Prokuratura torpeduje własne śledztwo i nie chce starcia w sądzie? Sędzia Iwaniec: ‘To było pisane na kolanie’’, Niezalezna, 23 September [Online]. Available at: http://www.niezalezna.pl/polska/prokuratura-torpeduje-wlasne-sledztwo-najpierw-odkryli-grupe-przestepcza-teraz-unikaja-starcia-w-sadzie/527357 (Accessed: 5 August 2025).

Broński, G., Romaszewski, M. (2024) ‘Dzisiaj posiedzenie SN, a kolejny obrońca s. Iwańca ofiarą represji. Prezes nagle obniżył mu wynagrodzenie‘, Niezalezna, 24 September [Online]. Available at: https://niezalezna.pl/polityka/dzisiaj-posiedzenie-sn-a-kolejny-obronca-iwanca-ofiara-represji/527418 (Accessed: 5 August 2025).

Chaos wTVP. Pobita poseł PiS trafiła do szpitala (2023) Dorzeczy, 20 December [Online]. Available at: http://www.dorzeczy.pl/kraj/528156/joanna-borowiak-pobita-w-siedzibie-tvp-posel-pis-trafila-do-szpitala.html#:~:text=Poseł%20PiS%20Joanna%20Borowiak,%20która%20została%20poturbowana%20przez (Accessed: 5 August 2025).

Dorosiński, R. (2024) ‘Mowa nienawiści’ – KOŃ TROJAŃSKI rewolucji kulturowej. Warsza-wa: Ordo Iuris.

Garlicki, L. (ed.) (2016) The Constitution of the Republic of Poland. Comment. Volume I. 2nd edn. Warsaw: LEX.

Judgment of the Constitutional Court of 19 June 2024, fole no. K 7/24, OTK-A 2024/60.

Judgment of the Constitutional Tribunal of 16 March 2011, file no. K 35/08, OTK ZU 2/A/2011, item 11.

Judgment of the Constitutional Tribunal of 18 January 2024, file no. K 29/23, Journal of Laws 2024/96.

Judgment of the Constitutional Tribunal of 25 March 2019, file no. K 12/18, OTK-A 2019/17.

Judgment of the Constitutional Tribunal of 27 May 2002, file no. K 20/01, OTK-A 2002/3/34.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (2024a) ‘Działamy w imię demokracji walczącej’ Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, 10 September [Online] Available at: https://www.gov.pl/web/premier/dzialamy-w-imie-demokracji-walczacej (Accessed: 5 August 2025).

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (2024b) ‘Rządy prawa to nasz wspólny priorytet’ Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, 6 September [Online] Available at: http://www.gov.pl/web/premier/rzady-prawa-to-nasz-wspolny-priorytet (Accessed: 5 August 2025).

Kołakowski, L. (1988) Główne nurty marksizmu. Warszawa: Wydawnictwo Krag.

Le Bon, G. (2018) Psychologia tłum. Warszawa: Vis-a-vis.

Mikowski, M. (2024) ‘Pozbawią ‘neosędziów’ pensji w KRS? Szykuje się wojna w Krajowej Radzie Sądownictwa’, Rzeczpospolita, 13 August [Online]. Available at: http://www.rp.pl/prawnicy/art40955501-pozbawia-neosedziow-pensji-w-krs-szykuje-sie-wojna-w-krajowej-radzie-sadownictwa#:~:text=Zapowiedź%20rządowych%20działań%20w%20sprawie%20budżetu%20KRS%20z (Accessed: 5 August 2025).

Minister Bodnar dał popis! "Przywracamy tę konstytucyjność i szukamy jakiejś podstawy prawnej". Bezlitosne Komentarze (2023) wPolityce.pl, 30 December [Online]. Available at: http://www.wpolityce.pl/polityka/676441-min-bodnar-dal-popis-szukamy-jakiejs-podstawy-prawnej#:~:text=Uważam,%20że%20podstawa%20prawna%20wynikająca%20z%20Kodeksu%20spółek (Accessed: 4 August 2025).

Ministerstwo Sprawiedliwości (2024) ‘Powołania i odwołania Prezesów oraz Wiceprezesów sądów powszechnych’, Ministerstwo Sprawiedliwości, 13 June [Online]. Available at: http://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/powolania-i-odwolania-prezesow-oraz-wiceprezesow-sadow-powszechnych2#:~:text=Minister%20Sprawiedliwości%20Adam%20Bodnar%20podczas%20dotychczasowego%20pełnienia%20swojej,79%20procedur%20odwołania%20prezesów%20i%20wiceprezesów%20sądów%20powszechnych (Accessed: 4 August 2025).

Morawska, E. (2003) Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Torun: Wolters Kluwer.

Mrowicki, R. (2024) ‘Nagły ruch Bodnara ws. Barskiego. Teraz pokazuje opinię promotora Dudy’, Wiadomości, 13 January [Online]. Available at: https://wiadomosci.wp.pl/bodnar-opinie-prawne-dot-przywrocenia-prokuratora-barskiego-6984097941731840a (Accessed: 5 August 2025).

Orwell, G. (1949) 1984. London: Secker and Warburg.

Ossowska-Salamonowicz, D., Giżyńska, M. (2022) ‘Standardy delegalizacji partii politycznych w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – zagadnienia wybrane’, Acta Universitatis Wratislaviensis. Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem, 44(3), pp. 31–44 [Online]. Available at: https://doi.org/10.19195/2300-7249.44.3.3 (Accessed: 5 August 2025).

Prezesi sądów od Ziobry jednak bez parasola. Bodnar nie uzna zabezpieczenia TK (2024) Rzeczpospolita, 1 May [Online]. Available at: http://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art40288581-prezesi-sadow-od-ziobry-jednak-bez-parasola-bodnar-nie-uzna-zabezpieczenia-tk#:~:text=Minister%20sprawiedliwości%20nie%20uzna%20najnowszego%20zabezpieczenia (Accessed: 5 August 2025).

Prokop, M. (2015) ‘Demokratyczno-autorytarna hybryda: redefinicja kategorii teoretycznej’, Historia i Polityka, 13(20), pp. 31–46 [Online]. Available at: https://doi.org/10.12775/HiP.2015.002 (Accessed: 5 August 2025).

Prokuratura Krajowa (2024a) ‘Oświadczenie Prokuratury Krajowej w sprawie dzisiejszego stanowiska wyrażonego w Sądzie Najwyższym’, Prokuratura Krajowa, 27 September [Online] Available at: http://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/oswiadczenie-prokuratury-krajowej-w-sprawie-dzisiejszego-stanowiska-wyrazonego-w-sadzie-najwyzszym (Accessed: 5 August 2025).

Prokuratura Krajowa (2024b) ‘Wnioski o uchylenie immunitetu w sprawie ukrywania akt dyscyplinarnych’, Prokuratura Krajowa, 7 July [Online]. Available at: http://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wnioski-o-uchylenie-immunitetu-w-sprawie-ukrywania-akt-dyscyplinarnych (Accessed: 5 August 2025).

Prokuratura Krajowa (2024c) ’Wnioski o uchylenie immunitetów sędziowskich w tzw. aferze hejterskiej”’, Prokuratura Krajowa [Online]. Available at: http://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wnioski-o-uchylenie-immunitetow-sedziowskich-w-tzw-aferze-hejterskiej (Accessed: 5 August 2025).

Prokuratura wszczęła trzecie śledztwo ws. pierwszej prezes Sądu Najwyższego (2024) Rzeczpospolita, 23 August [Online]. Available at: http://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art41014981-prokuratura-wszczela-trzecie-sledztwo-ws-pierwszej-prezes-sadu-najwyzszego#:~:text=Prokuratura%20Krajowa%20wszczęła%20śledztwo%20w%20sprawie (Accessed: 5 August 2025).

Rojek-Socha, P. (2024) ‘Czyściec dla zwykłych neo-sędziów, dyscyplinarka dla funkcyjnych - projekt na finiszu’, prawo.pl, 11 September [Online]. Available at: http://www.prawo.pl/prawnicy-sady/neo-sedziowie-propozycje-ministerstwa-sprawiedliwosci-i-komisji-kodyfikacyjnej,528962.html (Accessed: 5 August 2025).

Rule of Law Observer (no date) [Online]. Available at: http://www.obserwator-praworzadnosci.pl/ (Accessed: 4 August 2025).

Safjan, M. (2023) ‘Państwo prawa bez zwłoki. Trzeba wyrwać się z pułapki prawniczego formalizmu’, wyborcza.pl, 28 November [Online]. Available at: http://www.wyborcza.pl/7,75968,30449535,panstwo-prawa-bez-zwloki-trzeba-wyrwac-sie-z-pulapki-prawniczego.html#:~:text=Trzeba%20wyrwać%20się%20z%20pułapki%20prawniczego%20formalizmu.%20Opinie (Accessed: 5 August 2025).

Sąd Najwyższy (2024a) ‘Komunikaty o sprawach’, Sąd Najwyższy, 27 September [Online]. Available at: http://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Komunikaty_o_sprawach.aspx?ItemSID=671-b6b3e804-2752-4c7d-bcb4-7586782a1315&ListName=Komunikaty_o_sprawach (Accessed: 5 August 2025).

Sąd Najwyższy (2024b) ‘Wydarzenia’, Sąd Najwyższy, 3 September [Online]. Available at: http://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Wydarzenia.aspx?ItemSID=1017-0dc69815-3ade-42fa-bbb8-549c3c6969c5&ListName=Wydarzenia (Accessed: 5 August 2025).

Sąd Najwyższy (2024c) ‘Wydarzenia’, Sąd Najwyższy, 10 September [Online]. Available at: https://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Wydarzenia.aspx?ItemSID=1022-0dc69815-3ade-42fa-bbb8-549c3c6969c5&ListName=Wydarzenia (Accessed: 5 August 2025).

Sędzia Cezariusz Baćkowski powołany przez Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara do pełnienia funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego (2024) gov.pl – Serwis Rzeczypospolitej Polskiej [Online]. Available at: http://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/sedzia-cezariusz-backowski-powolany-przez-ministra-sprawiedliwosci-adama-bodnara-do-pelnienia-funkcji-rzecznika-dyscyplinarnego#:~:text=Po%20powołaniu%20na%20stanowisko%20Sędziego%20Sądu%20Apelacyjnego (Accessed: 5 August 2025).

Skandaliczny atak na KRS: dziennikarze usunięci, szafy pancerne rozprute (2024) fronda.pl, 3 July [Online]. Available at: http://www.fronda.pl/a/Skandaliczny-atak-na-KRS-dziennikarze-usunieci-szafy-pancerne-rozprute-Wideo,232035.html (Accessed: 5 August 2025).

The Chancellery of the Prime Minister (2024) ’We stand for the Fighting Democracy’, The Chancellery of the Prime Minister, 10 September [Online] Available at: http://www.gov.pl/web/primeminister/we-stand-for-the-fighting-democracy#:~:text=We%20stand%20for%20the%20Fighting%20Democracy.%2010.09.2024.%20The (Accessed: 5 August 2025).

Tuleja, P. (ed.) (2023) The Constitution of the Republic of Poland. Commentary. 2nd edn. Warsaw: LEX.

Uchwała Sejmu RP w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego (no date) Trybunał Konstytucyjny [Online]. Available at: http://www.trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12777-uchwala-sejmu-rp-w-sprawie-usuniecia-skutkow-kryzysu-konstytucyjnego (Accessed: 4 August 2025).

Wiśniewski, A. (2020) ‘Europejski Trybunał Praw Człowieka i demokracja’, Acta Universitatis Wratislaviensis. Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem, 42(4), pp. 7–29 [Online]. Available at: https://doi.org/10.19195/2300-7249.42.4.1 (Accessed: 5 August 2025).

„Wszystko będzie zgodnie z prawem, tak jak my je rozumiemy” - zapowiadał Tusk w sprawie mediów publicznych (2023) Rzeczpospolita, 26 December [Online]. Available at: http://www.niezalezna.pl/media/tv-republika/wszystko-bedzie-zgodnie-z-prawem-tak-jak-my-je-rozumiemy-zapowiadal-tusk-w-sprawie-mediow-publicznych/507546#:~:text= (Accessed: 5 August 2025).

Downloads

Published

2025-12-05

How to Cite

Wytrykowski, K. (2025). Redefining the Principle of Legalism (Article 7 of the Constitution) Towards ‘The Bogus Rule of Law’ in Poland After 13 December 2023. Law, Identity and Values, 5(2), 215–237. https://doi.org/10.55073/2025.2.215-237

Issue

Section

Articles